بحارالانوار ج 66 تا 70 ، كتاب الايمان و الكفر 20 ، تحف العقول 21 و المحاسن و . . . در بحث سير تحول كتابهاى اخلاقى به اين دسته از كتابهاى اخلاقى اشاره نشد و دليل آن اين بود كه اين كتابها منحصراً دربارهء موضوع اخلاق نوشته نشده است . كما اينكه در نگارش آنها از روش علمى خاصى كه شايسته علم اخلاق است نيز ، پيروى نشده است ؛ بلكه صرفاً بر اساس ذوق و شيوهء شخصى مؤلف نوشته شده است . نكاتى كه درمورد اين مجموعه نه نظر مى رسد ، بدين قرار است : الف ) اين كتابها فاقد بحث علمى و نظرى دربارهء اخلاق و فضيلتها و رذيلتهاست ومحتواى اصلى آنها ، بيان روايات و برخى توضيحات مؤلفان دربارهء آنها مى باشد . ب ) اين كتابها اصولًا به تحليل و تشريح و تبيين نياز دارند . زيرا برخى از روايات داراى زمينه بحث و جدل و مناقشه است وبرخى ديگر ا زآنها متشابه يا متناقض مى باشند . مجموعه چهارم : كتابهاى تلفيقى . منظور از اين مجموعه ، كتابهايى است كه روشهاى مختلف فلسفى ، عرفانى و روايى در آنها جمع شده و تلفيقى ا زآنها ارائه گرديده است . اين مجموعه داراى ويژگيهاى خاصى است . به عنوان نمونه هايى از اين مجموعه مى توان از كتابهاى رسائل اخوان الصفا ، احياءعلوم الدين ، المحجّة البيضاء ، جامع السعادات ، كيمياى سعادت و معراج السعاده نام برد و كتاب حاضر نيز در اين مجموعه قرار دارد . روش تلفيق در اين كتابها مىتواند به شيوهءروايى فلسفى ، يا روايى عرفانى ، يا روايى فلسفى عرفانى باشد . نمونه هاى اين كتابها در قرن پنجم هجرى و پس از آن رواج گسترده اى يافت ، به گونه اى كه تحول و تكاملى كه درعلوم مختلف اسلامى حاصل شد ، شامل علم اخلاق نيز گرديد و شيوهء تلفيق از ابتكارهاى به عمل آمده در اين مرحله است . اما در دورهء قبل از قرن پنجم هجرى ، كتابهاى